O Consello Xeral de Economistas presentou o estudo titulado Implicaciones económicas do funcionamento da Xustiza en España


O Consello Xeral de Economistas presentou o estudo titulado Implicaciones económicas do funcionamento da Xustiza en España, elaborado polo devandito Consello Xeral coa colaboración do REFOR –órgano especializado en economía forense– de devandito Consello.

Á hora de analizar o bo ou mal funcionamento da Xustiza, e as súas implicaciones na economía, hai unha serie de cuestións e indicadores que han de terse en conta. Neste estudo exponse información estatística de diferentes organismos nacionais e internacionais sobre os indicadores máis importantes para medir a eficiencia do funcionamento da Xustiza, e faise unha comparativa do grado de rendemento xudicial entre España e o resto de países da Unión Europea, aínda que por problemas metodológicos non todas as estatísticas son directamente comparables.

Entre as conclusións deste estudo atópanse as seguintes:

  • A estrutura xurídica resulta fundamental para estimular o emprendimiento e a creación de empresas, así como para competir nunha economía globalizada. Un país que ofrece seguridade xurídica ten maiores oportunidades de atraer o capital e os recursos produtivos que se requiren para crear riqueza e emprego.
  • A Administración de Xustiza ten unha gran importancia como factor inspirador de confianza económica e, en consecuencia, na localización de investimentos.
  • Si comparamos a España co resto de Europa en cada un dos principais indicadores que se empregan para medir a eficiencia do funcionamento da Xustiza, obsérvase que España se atopa nunha posición media (sobre todo en canto á duración dos procedementos civís e mercantiles –España tarda 264 días en resolver un litixio civil e mercantil, Francia 311 días e Italia 590 días, sendo o promedio da UE de 246 días–).
  • Con todo, deberíase estudar a posible convergencia con Europa nos seguintes aspectos: taxa de litigiosidad, gasto público per cápita asignado aos tribunais, recursos financeiros e marco normativo.
    • Aínda que se produciu unha mellora nos últimos anos, a taxa de litigiosidad en España segue sendo elevada en comparación co resto de Europa. En concreto, en canto ao número de litixios admitidos nos xulgados de primeira instancia civís e mercantiles en 2014, no caso de España sería en torno a 38 asuntos por cada mil habitantes, máis do dobre da media da UE-15. Pese á elevada litigiosidad, o tempo de resposta xudicial continuou reducíndose en España nun 7,5% (en primeira instancia) en 2015 con respecto a 2014, pasando de 3,7 a 3,4 meses, e nun 8,7% (en segunda instancia), pasando de 4,6 a 4,2 meses.
    • O gasto público de España investido nos tribunais é 27 euros por persoa. A media da UE-15 é de 50,4.
    • A participación das taxas xudiciais no financiamento do orzamento dos tribunais (un 13,8%) é moi inferior ao resto dos países da nosa contorna (a media da UE é dun 26,4% e o promedio da UE-15 dun 29,2%).
    • O número de disposicións normativas aprobadas polo Estado e as dezasete autonomías multiplica por dez as producidas por Alemania cunha poboación que case duplica a española.
  • Tamén habería que tender á convergencia con Europa en canto ao número de xuíces (España dispuxo de 11,2 xuíces por 100.000 habitantes en 2014, mentres que a media da UE-15 é de 15,4).
  • O número de asuntos pendentes reduciuse no noso país un 25% entre os anos 2010 e 2015, aínda que segue atopándose na metade inferior da clasificación europea.
  • Púidose observar unha mellora en canto a medios tecnolóxicos cos que se conta no campo da Xustiza, pero aínda falta bastante percorrido, sobre todo en canto a facer compatibles os sistemas informáticos do Ministerio de Xustiza e os dalgunhas comunidades autónomas que teñen transferidas competencias (hai oito sistemas informáticos independentes –sete de CCAA e un do Ministerio de Xustiza– que non se comunican entre si).
  • Dos case 4.000 órganos xudiciais, preto dun milleiro, é dicir, o 24%, non alcanzan o indicador medio de carga de traballo. Con todo, o 43,5% dos órganos xudiciais está por encima do 150% dese indicador medio.
  • Os xulgados nos que se produciu unha maior acumulación de asuntos foron os xulgados do mercantil. Estes son precisamente os tribunais que adoitan encargarse dos asuntos máis relacionados co ámbito económico e empresarial (hai que ter en conta que a duración estimada dos asuntos no ámbito concursal é a maior de todas as jurisdicciones e ha ir incrementándose de 2011 a 2015: a duración no ámbito concursal multiplicouse case por 1,5, pasando de 28,2 meses en 2011 a 41,6 meses en 2015).
  • No ámbito concursal, obsérvase nos últimos anos unha tendencia clara a diminuír os concursos de acreedores (procedemento xudicial) fronte a un incremento do tratamento das insolvencias mediante solucións extrajudiciales: preconcursales (acordos de refinanciación) e extraconcursales (mediación concursal). Isto está contribuíndo a descargar os Xulgados do Mercantil.

En base o exposto, o Consello Xeral de Economistas suscitou algunhas propostas de mellora do sistema xudicial español, entre as que destacan:

  • Parece necesaria unha reorganización dos xulgados e tribunais baixo principios de eficiencia. Máis que suscitarse un incremento na oferta xeneralizada de xulgados e tribunais, quizá conviría realizar un reforzo en determinadas jurisdicciones e tribunais específicos, a través dun estudo territorial e caso por caso aplicando criterios de eficiencia económica e empresarial.
  • Pese a que, en comparación co resto de Europa, España non se atopa mal situada en canto aos tempos de resposta xudicial, a Administración de Xustiza tería que mellorar os prazos de resolución dos asuntos ingresados, especialmente naquelas jurisdicciones, como a mercantil, que tratan aspectos relacionados coas insolvencias empresariais.
  • Para mellorar o marco normativo, debería reducirse a complejidad do entramado legislativo e evitar a profusión e a dispersión legislativa.
  • Para descongestionar os xulgados, debería suscitarse un plan de acción específico para reducir a taxa de litigiosidad, que contemple o incremento do uso de sistemas alternativos de resolución de conflitos, como a mediación ou o arbitraje.
  • Debería considerarse e suscitarse esixir a mediación en determinados procedementos de forma previa obligatoria. Tamén podería estenderse o modelo do ámbito laboral, no que é obligatorio pasar primeiro por un servizo de mediación antes de recorrer ao Xulgado do Social. Bótanse en falta máis campañas de promoción destes sistemas entre as empresas (especialmente pymes) e sociedade en xeral, e máis estímulos aos operadores para que acudan a estes procedementos.
  • Pese que nos últimos anos houbo importantes avances tecnolóxicos no campo da Xustiza en España, aínda queda camiño por percorrer. LexNET debería dotarse dos suficientes medios presupuestarios nos próximos anos para que o seu implantación sexa máis eficiente. Deben tomarse outros referentes de éxito en materia tecnolóxica –como a Facenda Pública– e facer compatibles os sistemas informáticos do Ministerio de Xustiza e os de todas as CCAA.
  • Deberían mellorarse as estatísticas xudiciais para facilitar a comparabilidad e a elaboración de indicadores de eficiencia máis sofisticados.
  • Un dos grandes retos do sistema xudicial español é acometer un estudo en profundidade que permita identificar con claridade os motivos polos que a cidadanía non aprecia de forma positiva o seu sistema xudicial, para, posteriormente, tomar medidas que permitan melloralo. Un dos primeiros pasos debería ir encamiñado a profundar na independencia da Xustiza, xa que, segundo o informe da Comisión Europea, existe en España unha desconfianza na independencia da Xustiza por parte das empresas e particulares bastante por encima da media europea.
  • As diversas forzas políticas deberían integrar un gran Pacto da Xustiza. Adicionalmente, debería incrementarse o protagonismo da Xustiza nas políticas xerais do país e fomentar o seu transversalidad.

 

Achégase:      

Estudo Implicaciones económicas do funcionamento da Xustiza en España.

-Presentación con cadros e gráficos explicativos.

Advertisements